Bitcoin’i anlamanın ve onu hayatımızda bir yere oturtmanın çeşitli yollarını deniyoruz. Aklımız hep kriptoparalarda olduğundan dolayı paradaki ve dijital kelimelerini bir arada görünce bunu bünyemiz gereği Bitcoin’e yoruyoruz ama maalesef durum öyle değil. Emtiasından elektroniğine, itibarisinden kriptosuna kadar paranın yolculuğuna bir göz atalım

Bu yazı bitcoin nedir sorusundan sonra belkide ikinci sorulması gereken bitcoin paranın neresindedir sorusuna cevap arıyor.

Para nedir?

Para ilk bulunduğu günden itibaren insanların ticareti kolaylaştırmayı amaç edinmiş, maden olarak ortaya çıkıp, sonra kağıtlara ve değersiz madenlere dönüşmüş, günümüzde de iyice sanallaşıp rakamlara doğru evrilmektedir. Her adımında maddesi ve kuralları değişen para felsefi olarak da gelişmektedir. Bu felsefe iyice globalleşen dünyada artık merkezsizleşmeye ihtiyaç duyarak Bitcoin’e itibar kazandırmıştır. Şimdi adım adım paranın türlerini inceleyelim.

Emtia Para

Emtia para değerini yapıldığı maddeden alan paradır. Cumhuriyet altını, gümüş sikke vb. günümüzde de örnekleri olan para türüdür. Tarih boyunca karşılığında başka mallar alınabilen her şey emtia para olarak kabul edilebilir. Çay, demir, fil dişi, köle hatta hayvanlar bile birer emtia para kabul edilebilir.

Temsili Para

Emtia para altın ve gümüş dışındaki formlarda taşınması ve kullanımı zor olan bir yöntem olduğundan pek tutunamadı. Altın ve gümüş olanlar da kenarları kırpılmaya, eritilip başka madenlerle karıştırılmaya başlandı ve artık paranın evrilme vakti geldi. İşte bugün ki paraya doğru atılan bir adım da temsili paradır. Temsili paralar, banklar, tacirler vb. gibi yetkili adamların senin emtia paranı emanet alıp sana bu para karşılığı, bir belge, bir sertifika veya bir kağıt vermeye başlamasıyla ortaya çıkmıştır. Altına dayalı sistemde piyasaya temsili para süren kuruluşlar, sürdükleri paranın belli bir oranı kadar ellerinde altın bulundurmak zorundadır.

İtibari Para

İtibari paralar 1944 yılında toplanan Birleşmiş Milletler Mali ve Finans Konferansı sonrasında ortaya çıkmıştır. Bu toplantıda itibari paraların dolara endeksli olması ve doların da altına endeksli olması kararlaştırılmıştır. İtibari para merkezi otoriteye ve paranın taklit edilemeyecek biçimde basılmasına itibar edilerek değer gördüğünden dolayı itibari para adını almıştır.

Elektronik Para

İlk elektronik paralar, para yüklenen akıllı kartlar olarak biliniyor. Gerek güvenlik önlemleri gerekse hızlı işlemler yapabilmek adına 1980’lerin sonu gibi kullanılmaya başlanmıştırlar. Ülkemizde 1995 yılında istanbulda kullanıma sunulan Akbil bir dijital para olarak kabul edilebilir. Dijital paraların popülerleşmesi POS cihazlarının icadı ve yaygınlaşmasıyla oluşmuştur. Dijital paralar itibari paraların sanal olarak saklanan ve transfer edilebilen halleridir.

Sanal Para

Sanal paralar da elektronik-dijital paralardır. Sanal paraların tanımı ülkelere göre farklılık gösterir. Paypal veya ülkemizde faaliyet gösteren Papara bu standarda dahil edilebilir.

İtibari paranın özelliklerini tam olarak taşımasa da gerçek veya tüzel kişiler tarafından para gibi kullanılabilen dijital varlıklardır.

Kripto Para

Hem elektronik hem de sanal para olmalarının yanı sıra kendileri de birer varlık olarak kabul edilebilen paralara kriptopara veya şifreli paralardır. Dijital paralar veya sana paralar sıklıkla Bitcoin ve türevi kriptoparalarla karıştırılmaktadır. Bitcoin ve altcoinler dışındaki sanal veya dijital paralar kendi başlarına bir değer belirtmezler herhangi bir varlığın veya itibari paranın karşılığıdırlar.

Özet

Sık sık düzenlenen yasa ve mevzuatlarda gördüğümüz ve tezcanlı arkadaşlar tarafından Bitcoin‘e yorulan elektronik para ithalatı veya ihracatı gibi terimlerin, elektronik para bozdurma yetkisi veya satışı gibi tabirlerin aslında ne hakkında olduğunu anlatmaya çalıştım. Bitcoin’in ülkemizde Akbil’den beri gelen elektronik paradan aslında farklı olduğunu ve mevcut düzenlemelerin ne yazık ki Bitcoin’i kapsamadığını belirtmek istedim.

Fakat bitcoin benim bu yazıyı yazmakta yararlandığım SPK Kriptopara-Bitcoin Raporu ve TCMB Ödeme Sistemleri Toplantısı’nda bitcoin sunumu gibi durumlar ülkemiz kuruluşlarının Bitcoin ve getirdiği dünya hakkında olumlu fakat tedbirli olduklarını göstermektedir. Umarım memleket olarak uzak doğulu ülkeler gibi kısa sürede bu yeni teknolojiye adapte olabiliriz. Bunun için herkesin işin bir ucundan tutması, bilmediğini araştırması bulduğunu paylaşması ve yorumlaması önemli. Bu konu hakkında yorum ve bilgilerin devamı gelecek. Sosyla medya kanallarımızdan takipte kalın. Bitcoinli günler dilerim.